Na podstawie książki „Dzieje dawnych Turków” autorstwa Lwa Gumilowa, nazwa „Turk” została pierwotnie przyjęta przez plemiona Turkutów (Göktürk) – konfederację koczowniczych ludów, które w VI wieku n.e. stworzyły pierwszy Wielki Kaganat Turecki w Azji Środkowej.
Kto przejął nazwę „Turk”:
- Plemiona tureckie z rejonu Ałtaju przyjęły nazwę Turk jako oznaczenie własnej wspólnej tożsamości etnicznej i politycznej. Nazwa ta pojawia się w chińskich źródłach jako „Tu-jue”.
- Turkuci (czyli właśnie Göktürkowie) byli pierwszymi, którzy użyli tej nazwy w sensie politycznym i narodowym.
- W kolejnych stuleciach inne plemiona i ludy tureckojęzyczne, które nie były bezpośrednio częścią pierwotnego Kaganatu, zaczęły identyfikować się jako „Turcy” w sensie kulturowym i językowym.
- Z czasem, szczególnie w średniowieczu, nazwa „Turk” rozciągnęła się również na ludy islamskie pochodzenia tureckiego, np. Seldżuków czy Osmanów.
Gumilow podkreśla:
Nazwa „Turk” nie była od początku jednoznacznie etniczna — miała też znaczenie polityczne i kulturowe, oznaczając przynależność do określonego porządku świata stepowego, do cywilizacji koczowników z własnym systemem władzy, pismem (runy orchońskie), religią (szamanizm, później buddyzm i islam), i stylem życia.
W skrócie: Turkuci (Göktürkowie) byli pierwszym ludem, który historycznie i politycznie przyjął nazwę „Turk”, a ich dziedzictwo rozprzestrzeniło się wśród licznych ludów Azji Środkowej i Bliskiego Wschodu.
